Je legt een speeltje gevuld met gedroogde kruiden op de grond en plotseling lijkt je kat een heel ander wezen te worden: rollen, snuffelen, kwispelen met de staart en daarna diep ontspannen op de bank neervallen. Dat is de catnip katten werking in actie. Maar wat zit er eigenlijk achter deze bijzondere reactie? Waarom reageren sommige katten zo heftig en andere helemaal niet? En is het eigenlijk wel veilig? In dit artikel duiken we diep in de wetenschap én de praktijk rondom catnip.
Wat is catnip precies?
Catnip, in het Nederlands ook wel kattenkruid of hondskruid genoemd, is een plant uit de muntfamilie met de Latijnse naam Nepeta cataria. De plant is oorspronkelijk afkomstig uit Europa en Azië, maar groeit inmiddels wereldwijd. De blaadjes, stengels en bloemen bevatten een vluchtige stof die de bijzondere reactie bij katten veroorzaakt: nepetalacton. Deze stof zit opgeslagen in kleine klieren op het oppervlak van de plant en komt vrij zodra de plant wordt geplet, gescheurd of gekauwd.
Populaire categorieën
De catnip katten werking: zo werkt het in het lichaam
De werking van catnip is voor een groot deel te verklaren via het reukvermogen van katten. Wanneer een kat nepetalacton inademt, bindt deze stof zich aan eiwitreceptoren in het neusslijmvlies. Via de olfactorische zenuwen bereikt het signaal vervolgens de hersenen, waar het een reactie teweegbrengt die sterk lijkt op de invloed van feromonen. Wetenschappers vergelijken de reactie soms met een milde, volledig natuurlijke euforische staat. De kat voelt zich aantrekkelijk, speels of ontspannen, afhankelijk van het individu.
Interessant is dat het effect van catnip niet via het spijsverteringssysteem werkt, maar puur via inademing. Katten die catnip eten in plaats van eraan ruiken, reageren daardoor minder sterk of helemaal niet. Dat verklaart ook waarom katten zo’n opvallend gedrag vertonen: ze wrijven, rollen en kauwen op de plant om zoveel mogelijk van de vluchtige stof vrij te maken en in te ademen.
Hoe lang duurt het effect?
De reactie duurt gemiddeld vijf tot tien minuten. Daarna volgt een periode van onverschilligheid die zo’n dertig minuten kan aanhouden. In die tijd zijn de receptoren als het ware verzadigd en reageert de kat tijdelijk niet meer op de stof. Na die rustperiode kan de gevoeligheid terugkeren en de reactie opnieuw worden uitgelokt.
Niet elke kat reageert op catnip
Een van de meest opvallende feiten over catnip is dat lang niet alle katten erop reageren. Schattingen lopen uiteen, maar ruwweg vijftig tot zeventig procent van de katten vertoont een duidelijke reactie. De gevoeligheid voor catnip is erfelijk bepaald en wordt overgedragen via een autosomaal dominant gen. Dat betekent dat als een kat het gen niet erft, ze simpelweg niet reageert, hoe verleidelijk de geur ook is. Er is geen manier om een kat voor catnip gevoelig te maken als ze dat van nature niet zijn.
Naast genetische aanleg speelt leeftijd ook een rol. Kittens onder de zes maanden reageren doorgaans helemaal niet op catnip, zelfs als ze het gen wel dragen. Hun reukzintuig en receptoren zijn nog niet volledig ontwikkeld. Sommige kittens vertonen zelfs een afkeer van de geur. Pas wanneer ze volwassener worden, rond zes maanden tot een jaar, kan de typische reactie zichtbaar worden. Als je benieuwd bent hoe catnip wordt verwerkt in producten voor katten en wat je daarbij op veiligheidsgebied moet weten, lees dan ook ons artikel over Kattensnacks met catnip: hoe werkt het en zijn ze veilig?.
Is catnip veilig voor katten?
Een veelgestelde vraag van bezorgde kattenbaasjes is of catnip verslavend of schadelijk is. Het goede nieuws: catnip is niet verslavend en wordt door wetenschappers als veilig beschouwd voor de meeste volwassen katten. De stof heeft geen verdovende werking in de klassieke zin en de kat kan er geen afhankelijkheid van ontwikkelen. Na de reactiefase keert de kat gewoon terug naar zijn normale gedrag.
Wel is het verstandig om catnip met mate aan te bieden. Overmatig gebruik kan bij sommige katten leiden tot milde maagklachten, vooral als ze grote hoeveelheden inslikken. Bovendien kan frequente blootstelling er met de tijd voor zorgen dat de reactie minder sterk wordt. Door catnip als speciale traktatie of speelstimulus te behandelen, blijft het effect fris en boeiend voor je kat. Katten met gevoelige magen of bepaalde gezondheidsproblemen bespreek je het beste eerst met een dierenarts voordat je catnip introduceert.
Catnip gebruiken als verrijking
Catnip is een uitstekend hulpmiddel voor mentale en fysieke verrijking. Je kunt het gebruiken om een nieuw krabpaal of speeltje aantrekkelijker te maken, om een angstige kat te helpen ontspannen of om een luie kat te stimuleren tot bewegen. Petsgifts biedt een breed assortiment aan producten met catnip, van speeltjes tot snacks, waarmee je jouw kat op een verantwoorde manier kunt verrassen. Bekijk ook onze Algemeen categorie voor meer inspiratie en kattenweetjes.
Veelgestelde vragen
Waarom reageert mijn kat niet op catnip?
Niet alle katten hebben het gen dat hen gevoelig maakt voor catnip. Ongeveer dertig tot vijftig procent van de katten mist deze genetische aanleg en reageert daarom helemaal niet op de plant. Dat is volkomen normaal en zegt niets over de gezondheid of het geluk van je kat.
Mogen kittens catnip gebruiken?
Kittens onder de zes maanden reageren vrijwel nooit op catnip, omdat hun reukreceptoren nog in ontwikkeling zijn. Het is voor jonge kittens beter om catnip nog even achterwege te laten en pas te introduceren zodra ze ouder zijn dan zes maanden.
Hoe vaak mag ik mijn kat catnip geven?
Het is verstandig om catnip niet dagelijks aan te bieden. Een paar keer per week is een goed uitgangspunt. Door het effect als iets bijzonders te bewaren, blijft de reactie sterker en geniet je kat er langer van. Geef altijd kleine hoeveelheden en observeer hoe je kat reageert.
Heb je vragen over catnip producten of welk aanbod het beste past bij jouw kat? Voor vragen over onze producten staan we je graag te woord.











